जागतिक क्रिकेटच्या मैदानात जेव्हा जेव्हा भारत आणि पाकिस्तान हे दोन पारंपारिक प्रतिस्पर्धी आमने-सामने येतात, तेव्हा केवळ दोन्ही देशांतीलच नव्हे, तर जगभरातील क्रिकेट प्रेमींच्या काळजाचा ठोका चुकतो. मात्र, आगामी टी-२० वर्ल्ड कप सुरू होण्यापूर्वीच एक अत्यंत धक्कादायक आणि मोठी बातमी समोर आली आहे.
पाकिस्तानने टी-२० वर्ल्ड कपमध्ये सहभागी होण्यास होकार दिला असला तरी, १५ फेब्रुवारी रोजी श्रीलंकेच्या भूमीवर होणाऱ्या भारताविरुद्धच्या हाय-व्होल्टेज सामन्यावर अधिकृतपणे बहिष्कार टाकण्याचा निर्णय घेतला आहे. पाकिस्तानच्या शाहबाज शरीफ सरकारने घेतलेल्या या निर्णयामुळे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद (ICC) आणि बीसीसीआय सचिव जय शहा यांच्यासमोर मोठे पेचप्रसंग निर्माण झाले असून क्रिकेट वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे.
गेल्या अनेक दिवसांपासून पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाच्या (PCB) टी-२० वर्ल्ड कपमधील सहभागाबाबत साशंकता व्यक्त केली जात होती. या वादाची ठिणगी खरं तर बांगलादेशने टाकली होती. बांगलादेशने भारतात खेळण्यास नकार देत आपले सामने श्रीलंकेत हलवण्याची मागणी आयसीसीकडे केली होती. मात्र, आयसीसीने ही मागणी फेटाळून लावल्यानंतर बांगलादेशने वर्ल्ड कपवरच बहिष्कार टाकण्याचा टोकाचा निर्णय घेतला.
याच काळात पाकिस्तानने बांगलादेशला उघडपणे पाठिंबा दर्शवला होता आणि पाकिस्तानही वर्ल्ड कपमधून माघार घेईल अशा चर्चांना उधाण आले होते. या पार्श्वभूमीवर, पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाचे प्रमुख मोहसिन नक्वी यांनी पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांची भेट घेतली. या महत्त्वपूर्ण बैठकीनंतर पाकिस्तान सरकारने एक मध्यम मार्ग काढत वर्ल्ड कपमध्ये खेळण्यास परवानगी दिली आहे, मात्र १५ फेब्रुवारीच्या भारताविरुद्धच्या सामन्यात आपला संघ मैदानात उतरणार नाही, असे स्पष्ट केले आहे.
पाकिस्तान सरकारच्या या भूमिकेमुळे आता १५ फेब्रुवारीला कोलंबोच्या आर. प्रेमदासा स्टेडियमवर होणारा महामुकाबला रद्द होण्याच्या उंबरठ्यावर आहे. पाकिस्तान सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या अधिकृत पत्रकात म्हटले आहे की, “पाकिस्तान क्रिकेट संघाला ट्वेंटी-२० विश्वचषकात सहभागी होण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे, तथापि, १५ फेब्रुवारी रोजी भारताविरुद्ध नियोजित सामन्यात पाकिस्तान संघ मैदानात उतरणार नाही.” या निर्णयामागे एक मोठी रणनीती असल्याचे बोलले जात आहे.
पाकिस्तानला माहित आहे की, जर त्यांनी संपूर्ण वर्ल्ड कपवर बहिष्कार टाकला तर आयसीसी त्यांच्यावर मोठी कारवाई करू शकते, त्यांच्यावर बंदी घातली जाऊ शकते आणि ब्रॉडकास्टर्सकडून होणारे कोट्यवधींचे नुकसान पीसीबीला सहन करावे लागेल. या आर्थिक आणि तांत्रिक अडचणींमधून वाचण्यासाठी पाकिस्तानने ‘सरकारी आदेशा’चे कवच वापरले आहे.
आयसीसीच्या नियमांनुसार, जर एखाद्या देशाच्या क्रिकेट बोर्डात राजकीय हस्तक्षेप झाला, तर त्या बोर्डाचे सदस्यत्व रद्द होऊ शकते. मात्र, पाकिस्तानने येथे अत्यंत हुशारीने पाऊल टाकले आहे. पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड आयसीसीला असे सांगणार आहे की, भारताविरुद्ध न खेळण्याचा निर्णय हा बोर्डाचा नसून देशाच्या सर्वोच्च सरकारचा आहे.
राष्ट्रीय सुरक्षा आणि सरकारी आदेशाचे पालन करणे बोर्डासाठी बंधनकारक आहे, असे कारण देऊन पाकिस्तान आयसीसीच्या संभाव्य कारवाईपासून स्वत:चा बचाव करण्याचा प्रयत्न करत आहे. पाकिस्तानला विश्वास आहे की, सरकारी आदेशाचे कारण पुढे केल्यास आयसीसी त्यांच्यावर थेट प्रतिबंध लावू शकणार नाही. हा एक प्रकारचा ‘चेकमेट’ असून पाकिस्तानने चेंडू आता आयसीसीच्या कोर्टात टाकला आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाचा सर्वात मोठा फटका आयसीसी आणि ब्रॉडकास्टर्सना बसण्याची शक्यता आहे. भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील सामना हा केवळ खेळ नसून तो एक मोठा व्यवसाय आहे. या एका सामन्यातून मिळणारा महसूल हा इतर अनेक सामन्यांच्या तुलनेत कित्येक पटीने जास्त असतो. जगातील सर्वाधिक पाहिले जाणारे हे द्वंद्व जर रद्द झाले, तर जाहिरातदार आणि ब्रॉडकास्टर्सचे मोठे आर्थिक नुकसान होईल.
पाकिस्तानने जाणीवपूर्वक हा निर्णय घेऊन आयसीसीला आणि प्रामुख्याने बीसीसीआय सचिव जय शहा यांना कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न केला आहे. आशिया चषक आणि इतर स्पर्धांवेळी भारताने पाकिस्तानात जाण्यास नकार दिला होता, त्याचाच हा एक प्रकारे बदला असल्याचे काही क्रीडा तज्ज्ञांचे मत आहे. बांगलादेशच्या बहिष्कारापासून सुरू झालेला हा वाद आता आशियाई क्रिकेटमधील राजकारणाचे नवीन वळण घेत आहे.
पाकिस्तानने बांगलादेशला दिलेल्या पाठिंब्यामुळे आशियाई क्रिकेटमध्ये दोन गट पडल्याचे चित्र दिसत आहे. एकीकडे भारत आणि आयसीसी आपली भूमिका ठाम ठेवत आहेत, तर दुसरीकडे पाकिस्तान आणि बांगलादेश दबावतंत्राचा वापर करताना दिसत आहेत. पाकिस्तानच्या या निर्णयामुळे आता कोलंबोतील आर. प्रेमदासा स्टेडियमवर १५ फेब्रुवारीला रिकाम्या खेळपट्टीचे दर्शन घडणार की आयसीसी काही मधला मार्ग काढून पाकिस्तानला खेळायला भाग पाडणार, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल.
सध्याच्या परिस्थितीत, क्रिकेट चाहत्यांमध्ये निराशेचे वातावरण आहे. भारत-पाकिस्तान सामन्याची तिकिटे आधीच विकली गेली आहेत आणि जगभरातील प्रेक्षकांनी या दिवसासाठी आपले नियोजन केले आहे. मात्र, खेळापेक्षा राजकारण आणि देशाभिमान वरचढ ठरल्याचे पुन्हा एकदा दिसून येत आहे. पाकिस्तानचे हे पाऊल आयसीसीच्या महसूल मॉडेलला धक्का देणारे ठरू शकते. जर आयसीसीने पाकिस्तानवर कारवाई केली तर भविष्यात चॅम्पियन्स ट्रॉफी आणि इतर मोठ्या स्पर्धांवरही याचे सावट पडू शकते. आता सर्वांच्या नजरा आयसीसीच्या मुख्यालयाकडे लागल्या आहेत, जिथे या संदर्भात तातडीची बैठक होण्याची शक्यता आहे.
शेवटी, हा वाद केवळ १५ फेब्रुवारीच्या एका सामन्यापुरता मर्यादित नसून तो जागतिक क्रिकेटमधील शक्तीप्रदर्शनाचा भाग बनला आहे. पाकिस्तानने आपला निर्णय जाहीर केला असला तरी, आयसीसी यावर काय अधिकृत भूमिका घेते आणि जय शहा यावर कशा प्रकारे प्रत्युत्तर देतात, यावरच या वर्ल्ड कपचे भवितव्य अवलंबून असेल. क्रिकेट हा अनिश्चिततेचा खेळ मानला जातो, पण सध्या ही अनिश्चितता मैदानात नसून बंद दाराआड होणाऱ्या चर्चांमध्ये अधिक दिसत आहे.
Get the latest Marathi news, Maharashtra news, and updates from politics, election, sports, entertainment, health, agriculture, business, and religion – only on headlinesmarathi.com.
