वैजापूर । दीपक बरकसे
कधी ‘स्वच्छ शहर’ म्हणून गौरवले गेलेले वैजापूर शहर सध्या कचऱ्याचे ढिगारे, दुर्गंधी आणि अस्वच्छतेच्या समस्यांमुळे चर्चेत आले आहे. प्रशासनाच्या हलगर्जीपणामुळे आणि बेपर्वाईमुळे शहरातील नागरिक त्रस्त झाले आहेत. माध्यमांनी सातत्याने ही समस्या उजेडात आणल्यानंतरही परिस्थितीत फारसा बदल झालेला नाही. परिणामी, आता लोकप्रतिनिधी स्वतः पुढे येऊन शहरात स्वच्छतेसाठी मोहीम हाती घेत आहेत.
वैजापूर शहराला स्वच्छतेचा वारसा लाभला होता. पण गेल्या काही काळात प्रशासनाच्या निष्क्रियतेमुळे ही ओळख मातीमोल झाली आहे. रस्त्यांवर कचऱ्याचे ढीग, गटारांची दुर्गंधी आणि अस्वच्छ परिसर यामुळे नागरिक हैराण झाले आहेत. स्वच्छ भारत अभियानाच्या नावाखाली केवळ घोषणाच झाल्या, प्रत्यक्ष कृती मात्र दिसली नाही. यामुळे शहराची अवस्था बिकट झाली आहे.
स्वच्छतेच्या समस्येकडे लक्ष वेधण्यासाठी स्थानिक माध्यमांनी सातत्याने बातम्या प्रसिद्ध केल्या. कचऱ्याच्या ढिगाऱ्यांचे फोटो, प्रशासनाच्या नाकर्तेपणावर टीका करणारे अहवाल आणि नागरिकांच्या तक्रारी यांनी वृत्तपत्रं आणि सोशल मीडियावर गदारोळ माजवला. यानंतर जनतेतूनही तीव्र प्रतिक्रिया उमटू लागल्या. पण प्रशासनाला जाग आली नाही.
नगर परिषदेच्या प्रशासनावर स्वच्छता राखण्याची प्राथमिक जबाबदारी आहे. पण कचरा उचलण्यापासून ते त्याची विल्हेवाट लावण्यापर्यंत सर्वच बाबतीत प्रशासन कमी पडलं. नागरिकांनी तक्रारी केल्या, पण त्यावर कारवाई झाली नाही. कचऱ्याच्या समस्येवर ठोस उपाययोजना करण्यात प्रशासन पूर्णपणे अपयशी ठरलं. यामुळे वैजापूरला पुन्हा स्वच्छ करण्याचा मार्ग प्रशासनाकडून बंद झाला आहे.
हे वाचलं का? – ‘ती’ चूक पुन्हा करू नका, संभाजी भिडेंना तात्काळ जेलमध्ये टाका; प्रकाश आंबेडकरांनी CM फडणवीसांकडे का केली मागणी?
प्रशासनाच्या नाकर्तेपणाला कंटाळून आता लोकप्रतिनिधी स्वत: मैदानात उतरले आहेत. भारतीय जनता पक्षाचे (भाजपा) माजी नगराध्यक्ष डॉ. दिनेश परदेशी यांनी स्वच्छता मोहिमेची घोषणा केली आहे. १० एप्रिलपासून भाजपाच्या वतीने शहरात स्वच्छता अभियान राबवलं जाणार आहे. याबाबत त्यांनी मुख्याधिकाऱ्यांना पत्र देऊन माहिती दिली आहे. या मोहिमेत भाजपाचे कार्यकर्ते आणि स्वयंसेवक सहभागी होणार आहेत.
दुसरीकडे, शिवसेना (शिंदे गट)ही मागे राहिलेली नाही. आमदार रमेश बोरनारे यांच्या नेतृत्वात ९ एप्रिलपासून शहरात स्वच्छता अभियान सुरू होणार आहे. प्रशासनाच्या ढिसाळपणामुळे त्रस्त झालेल्या नागरिकांना दिलासा देण्यासाठी हे अभियान राबवलं जाणार आहे. शिवसेनेचे कार्यकर्तेही या मोहिमेत सक्रिय सहभाग घेणार आहेत. दोन्ही पक्षांनी स्वतंत्रपणे पुढाकार घेतल्याने शहरात स्वच्छतेची लाट येण्याची शक्यता आहे.
प्रशासनाच्या अपयशामुळे लोकप्रतिनिधींना पुढे यावं लागलं, पण यामुळे काही प्रश्नही उपस्थित झाले आहेत. स्वच्छता ही मूलभूत जबाबदारी असताना ती पूर्ण करण्यात प्रशासन का कमी पडलं? कचरा व्यवस्थापनासाठी निधी आणि संसाधनं असतानाही त्याचा वापर का झाला नाही? या प्रश्नांची उत्तरं नागरिकांना हवी आहेत. प्रशासनाच्या नाकर्तेपणामुळे लोकप्रतिनिधींवर अतिरिक्त भार पडला आहे.
भाजपा आणि शिवसेनेच्या या स्वच्छता मोहिमांचं स्वरूप कसं असेल, याकडे सर्वांचं लक्ष लागलं आहे. डॉ. दिनेश परदेशी यांनी सांगितलं की, ही मोहीम केवळ कचरा उचलण्यापुरती मर्यादित नसेल, तर नागरिकांमध्ये स्वच्छतेबाबत जागरूकता निर्माण करण्यावरही भर दिला जाईल. दुसरीकडे, आमदार रमेश बोरनारे यांनी प्रशासनाला सहकार्य करण्याचं आवाहन केलं आहे. दोन्ही पक्षांनी स्वच्छतेसाठी एकत्र येण्याऐवजी स्वतंत्र मोहिमांची घोषणा केल्याने काहींनी आश्चर्य व्यक्त केलं आहे.
हे वाचलं का? – औरंगजेब कबर, सौगात-ए-मोदी ते कुणाल कामरा; पत्रकार परिषदेत उद्धव ठाकरे शिंदे-भाजपवर तुफान बरसले
वैजापूरच्या नागरिकांना या मोहिमांकडून मोठ्या अपेक्षा आहेत. “प्रशासनाने आम्हाला निराश केलं, पण आता लोकप्रतिनिधींवर आमची भिस्त आहे,” असं एका स्थानिक नागरिकाने सांगितलं. कचऱ्याचे ढीग हटवणं, रस्ते स्वच्छ करणं आणि गटारांची साफसफाई यावर नागरिकांचा भर आहे. या मोहिमांमुळे शहराचा हरवलेला स्वच्छतेचा चेहरा पुन्हा मिळेल, अशी आशा त्यांना आहे.
लोकप्रतिनिधींच्या या पुढाकारामुळे प्रशासनावरही दबाव वाढला आहे. स्वच्छता मोहिमांमुळे प्रशासनाच्या नाकर्तेपणावर पुन्हा प्रकाश पडला आहे. मुख्याधिकाऱ्यांना आता या मोहिमांना पाठिंबा द्यावा लागणार आहे. यामुळे प्रशासनाला स्वत:च्या जबाबदाऱ्या पार पाडण्यासाठी जाग येईल का, हे पाहणं महत्त्वाचं ठरणार आहे. वैजापूरसारख्या छोट्या शहरात स्वच्छता ही केवळ सौंदर्याचा विषय नाही, तर ती आरोग्याशीही जोडलेली आहे. कचऱ्यामुळे डासांचा प्रादुर्भाव आणि साथीच्या आजारांचा धोका वाढला आहे. स्वच्छतेच्या अभावामुळे स्थानिक व्यापाऱ्यांचंही नुकसान होत आहे. त्यामुळे ही समस्या तातडीने सोडवणं गरजेचं आहे.
हे वाचलं का? – “मेरी नजरसे तुम देखो तो गद्दार..”, कुणाल कामराने उडवली एकनाथ शिंदेंची खिल्ली; संजय राऊतांकडून Video ट्विट
९ आणि १० एप्रिलपासून सुरू होणाऱ्या या स्वच्छता मोहिमांचा परिणाम काय होतो, हे लवकरच समोर येईल. या मोहिमांमुळे वैजापूर पुन्हा स्वच्छ शहर म्हणून ओळखलं जाईल का, हे यशस्वीतेवर अवलंबून आहे. प्रशासनाला या संधीचा फायदा घेऊन स्वच्छता व्यवस्थापनात सुधारणा करावी लागेल. नाहीतर नागरिकांचा संताप आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. या मोहिमांना यशस्वी करण्यासाठी नागरिकांचाही सहभाग महत्त्वाचा आहे. स्वच्छतेची जबाबदारी फक्त प्रशासन किंवा लोकप्रतिनिधींची नाही, तर प्रत्येक नागरिकाची आहे, असं मत काही जागरूक वैजापूरकरांनी व्यक्त केलं. या मोहिमांत नागरिकांनी स्वयंस्फूर्तीने भाग घेतल्यास बदल घडू शकतो.
प्रत्येक घडामोडीची ताजे अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या व्हॉट्सॲप ग्रुपला ॲड व्हा
