महाराष्ट्राला पुरोगामी विचारांचा वारसा लाभला असतानाही, आजही काही गंभीर सामाजिक समस्या आपल्या प्रगतीच्या मार्गात अडथळे निर्माण करत आहेत. त्यापैकीच एक म्हणजे हुंडा आणि त्या अनुषंगाने होणारा विवाहितेचा छळ. केवळ पुणे किंवा मोठ्या शहरांमध्येच नव्हे, तर ग्रामीण भागांमध्येही ही समस्या किती खोलवर रुजलेली आहे, हे वारंवार समोर येणाऱ्या घटनांवरून स्पष्ट होते.
काही दिवसांपूर्वी पुण्यातील एका संवेदनशील प्रकरणामुळे संपूर्ण महाराष्ट्रात मोठी खळबळ उडाली असतानाच, नाशिक जिल्ह्यातून समोर आलेल्या एका घटनेने पुन्हा एकदा समाजमन हादरवून टाकले आहे. ही घटना केवळ एका कुटुंबापुरती मर्यादित नसून, हुंडाप्रथेच्या क्रूर वास्तवाचे आणि कायद्याच्या अंमलबजावणीच्या मर्यादांचे एक भीषण चित्र उभे करते. या घटनेने केवळ स्थानिक पातळीवरच नव्हे, तर संपूर्ण राज्याच्या सामाजिक ध्रुवीकरणावर प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे.
नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील पिंपळगाव धाबली येथे घडलेली ही हृदय पिळवटून टाकणारी घटना आहे. जिथे एका २२ वर्षीय विवाहितेला सासरच्या मंडळींच्या अवाजवी मागण्या आणि छळाला कंटाळून टोकाचे पाऊल उचलण्यास भाग पाडले गेले. मृत विवाहितेचे नाव मोहिनी चंद्रकांत अहिरे असे आहे. अगदी लग्नानंतर काही वर्षांतच तिला संसार संपवावा लागला, ज्यामुळे तिच्या माहेरच्या कुटुंबावर आणि नातेवाईकांवर दु:खाचा डोंगर कोसळला आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, विवाहानंतर काही काळानंतरच मोहिनीवर सासरच्यांकडून सतत दबाव टाकला जात होता. मोबाईल, चारचाकी वाहन आणि पैशांच्या स्वरूपातील मागण्या वाढत गेल्या, ज्या पूर्ण न झाल्यामुळे होणारे वाद, मानसिक त्रास आणि शारीरिक छळ तिच्यासाठी असह्य झाला. या सततच्या जाचातून मुक्त होण्याचा कोणताही मार्ग न दिसल्याने, तिने आपल्या जीवनाचा अंत करण्याचा निर्णय घेतला, असा दावा तिच्या संतप्त नातेवाईकांनी केला आहे.
( नक्की वाचा : छत्रपती संभाजीनगरमधील ‘त्या’ Video ने तरुणाने जीव गमावला! बदनामी, धमक्यांना कंटाळून तरुणाची आत्महत्या, नेमकं काय घडलं? )
ही दुःखद घटना घडल्याचे कळताच मोहिनीच्या माहेरच्या नातेवाईकांनी तत्काळ तिच्या सासरच्या घरी धाव घेतली. आपल्या पोटच्या मुलीसोबत झालेल्या अन्यायामुळे आधीच संतप्त झालेले हे कुटुंब, सासरच्या मंडळींना जाब विचारण्यासाठी पोहोचले. या ठिकाणी दोन्ही कुटुंबात मोठा वादविवाद झाला. या वादाचे रूपांतर इतक्या मोठ्या संतापात झाले की, मुलीच्या माहेरच्या कुटुंबीयांनी आपल्या मुलीला न्याय मिळावा आणि सासरच्या मंडळींचा निषेध म्हणून एक अत्यंत टोकाचे पाऊल उचलले.
पीडित कुटुंबाने सासरच्या घरासमोरच आपल्या लेकीच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार केले. ही कृती त्यांच्या मनातील संताप, वेदना आणि व्यवस्थेवरील अविश्वासाची दाहकता दर्शवणारी होती. एका विवाहितेचा केवळ भौतिक मागण्यांमुळे बळी जाणे, आणि त्यावरील कुटुंबाचा संताप पाहता, हुंडा प्रतिबंधक कायद्याची अंमलबजावणी आणि सामाजिक जाणीवजागृती याबाबत गंभीर चिंतन करण्याची गरज आहे.
या गंभीर घटनेची माहिती मिळताच चांदवड पोलिसांनी तातडीने कारवाई केली आहे. मृत विवाहितेच्या कुटुंबीयांनी दिलेल्या तक्रारीनुसार, तिच्या पतीसह एकूण सहा जणांविरुद्ध हुंडा प्रतिबंधक कायदा आणि आत्महत्येस प्रवृत्त केल्याच्या आरोपाखाली गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. पोलिसांनी गुन्हा दाखल होताच, त्वरित हालचाल करत सर्व सहा संशयित आरोपींना ताब्यात घेतले आहे.
( नक्की वाचा : मुलींच्या प्रेमापोटी बापाने सर्वकाही गमावले! ‘शंकर महाराज अंगात आल्याचे’ सांगत 14 कोटींचा गंडा; इंग्लंडमधलं घर, फार्महाऊस… )
या प्रकरणाचा पुढील कसून तपास सुरू असून, पोलिसांनी घटनेची सखोल चौकशी करण्याचे आश्वासन दिले आहे. या अटकेमुळे पीडित कुटुंबाला काही प्रमाणात दिलासा मिळाला असला, तरी त्यांनी आपल्या मुलीसोबत झालेल्या अन्यायाची भावना आणि समाजातील या प्रथेविरुद्धचा आक्रोश व्यक्त केला आहे. या घटनेमुळे परिसरात तणावाचे वातावरण निर्माण झाले असून, हुंडा प्रथेविरोधात पुन्हा एकदा कठोर उपाययोजना करण्याची मागणी जोर धरू लागली आहे.
पुरोगामी महाराष्ट्रात आजही अशा घटना घडणे, हे आपल्या समाजव्यवस्थेसाठी एक मोठी शोकांतिका आहे. कायद्याच्या माध्यमातून हुंडा घेणे किंवा देणे गुन्हा असला तरी, अनेक घरांमध्ये आजही ‘मान-पान’, ‘भेटवस्तू’ किंवा ‘आहेर’ या नावाखाली भौतिक मागण्या केल्या जातात. या मागण्या पूर्ण न झाल्यास विवाहितेचा मानसिक आणि शारीरिक छळ केला जातो, ज्यामुळे अनेक महिलांना त्यांचे आयुष्य संपावे लागते किंवा त्या सासरच्या छळाच्या बळी ठरतात. हुंड्यासाठी विवाहित महिलांवर होणारे मानसिक आणि शारीरिक शोषण, हिंसाचार आजही भयावह पातळीवर आहे. या भीषण वास्तवाकडे समाज इतका उदासीन का आहे? या प्रश्नाचे उत्तर शोधणे, केवळ प्रशासनाचीच नव्हे, तर प्रत्येक सुजाण नागरिकाची जबाबदारी आहे.
केवळ कायदे करून उपयोग नाही, तर सामाजिक मानसिकता बदलणे, महिलांना आर्थिक स्वातंत्र्य देणे आणि हुंडा प्रथेविरोधात कठोर भूमिका घेणे अत्यावश्यक आहे. नाशिक जिल्ह्यातील या घटनेने पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे की, ‘बेटी बचाओ’सोबतच ‘बेटी सुरक्षित ठेवा’ या घोषणेची अंमलबजावणी करण्याची गरज आहे. सामाजिक सुधारणा केवळ कागदावर न राहता, प्रत्येक घरात आणि समाजात रुजल्या तरच अशा दुःखद घटनांना आळा घालता येईल आणि मोहिनीसारख्या अनेक विवाहितांचे आयुष्य वाचवता येईल. कायद्याच्या चौकटीसोबतच सामाजिक आणि नैतिक जबाबदारीने वागणे हाच या समस्येवरील खरा उपाय आहे.
Get the latest Marathi news, Maharashtra news, and updates from politics, election, sports, entertainment, health, agriculture, business, and religion – only on headlinesmarathi.com.
