महाराष्ट्र राज्याच्या ग्रामीण राजकारणाची दिशा ठरवणाऱ्या १२ जिल्ह्यांतील १४६२ पंचायत समिती जागांचे निकाल अखेर स्पष्ट झाले असून, ग्रामीण जनतेने पुन्हा एकदा सत्ताधारी महायुतीवर आपला विश्वास व्यक्त केल्याचे दिसून येत आहे. जिल्हा परिषद निकालांपाठोपाठ पंचायत समितीमध्येही भारतीय जनता पक्षाने आपले वर्चस्व सिद्ध करत सर्वाधिक जागांवर विजय मिळवला आहे.
विशेष म्हणजे, अजित पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेसने दुसऱ्या क्रमांकावर झेप घेत सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले असून, मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेने तिसरे स्थान पटकावत ग्रामीण भागात आपली पकड मजबूत असल्याचे दाखवून दिले आहे. या निवडणुकीत सर्वच प्रमुख राजकीय पक्षांनी आपली प्रतिष्ठा पणाला लावली होती, मात्र निकाल पाहता महायुतीच्या घटक पक्षांनी बहुतांश ठिकाणी विरोधकांना धोबीपछाड दिल्याचे चित्र स्पष्ट झाले आहे.
राज्यातील या मिनी विधानसभा मानल्या जाणाऱ्या निवडणुकीत एकूण १४६२ जागांपैकी भारतीय जनता पक्षाने सर्वाधिक ४५९ जागा जिंकून क्रमांक एकचे स्थान मिळवले आहे. अजित पवार गटाच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसने ३०६ जागांसह दमदार कामगिरी केली आहे, तर एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेला ३०२ जागांवर विजय मिळवण्यात यश आले आहे.
दुसरीकडे, महाविकास आघाडीतील प्रमुख पक्ष असलेल्या काँग्रेसला ९७, उद्धव ठाकरेंच्या शिवसेनेला ८९, तर शरद पवार यांच्या राष्ट्रवादीला ४६ जागांवर समाधान मानावे लागले आहे. या निकालांनी हे स्पष्ट केले आहे की, राज्याच्या ग्रामीण भागातील सत्तेचे समीकरण आता बदलले असून महायुतीचा प्रभाव अधिक गडद झाला आहे.
कोकण विभागाचा विचार करता, येथे शिवसेना (शिंदे गट) आणि भाजपची युती अभेद्य ठरली आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यात तर शिवसेनेने ११२ पैकी ७२ जागा जिंकून एकतर्फी विजय मिळवला आहे, ज्यामुळे बालेकिल्ल्यात त्यांची ताकद अद्यापही कायम असल्याचे सिद्ध झाले. रायगडमध्ये ११८ जागांपैकी शिवसेनेने ३७, भाजपने ३२ आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसने २८ जागा मिळवत समतोल राखला आहे. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात मात्र भाजपने मुसंडी मारत १०० पैकी ५८ जागा जिंकून विरोधकांना मोठे आव्हान दिले आहे. कोकणातील या निकालांनी उद्धव ठाकरे गटाला विचार करायला भाग पाडले असून, येथे महायुतीने आपले वर्चस्व निर्विवादपणे प्रस्थापित केले आहे.
पश्चिम महाराष्ट्र, जो एकेकाळी राष्ट्रवादी काँग्रेसचा बालेकिल्ला मानला जात असे, तेथेही यावेळी संमिश्र कल पाहायला मिळाला. पुणे जिल्ह्यात अजित पवार यांच्या राष्ट्रवादीने १४६ पैकी ९० जागा जिंकून आपले वर्चस्व पुन्हा एकदा अधोरेखित केले आहे. सातारा आणि सांगलीमध्ये चुरशीची लढत झाली असून साताऱ्यात भाजप, राष्ट्रवादी आणि शिवसेनेमध्ये काट्याची टक्कर झाली आहे. सांगलीत भाजपने ३४ जागांसह आघाडी घेतली असली, तरी शरद पवार गटाने २७ आणि काँग्रेसने २१ जागा जिंकून कडवी झुंज दिली आहे. सोलापूर जिल्ह्यात भाजपने ७३ जागांसह मोठे यश संपादन केले असून, कोल्हापुरात मात्र राष्ट्रवादी, भाजप आणि काँग्रेस यांच्यात जागांची विभागणी झालेली पाहायला मिळते. पश्चिम महाराष्ट्रातील या निकालांनी राष्ट्रवादीच्या दोन्ही गटांतील संघर्षात अजित पवार गटाचे पारडे जड असल्याचे सध्यातरी दिसत आहे.
मराठवाडा विभागातील निकाल हे भाजप आणि शिंदे गटासाठी अत्यंत आश्वासक राहिले आहेत. छत्रपती संभाजीनगरमध्ये शिवसेनेने १२६ पैकी ४७ जागा जिंकून आपली ताकद वाढवली आहे. धाराशिवमध्ये भाजपने ४१ जागा जिंकत आघाडी घेतली असून, शिवसेना आणि शिवसेना (UBT) यांच्यातही जोरदार स्पर्धा रंगली. परभणीमध्ये भाजपने १०८ पैकी ४७ जागांसह अव्वल स्थान गाठले, तर काँग्रेसने ३३ जागा जिंकून आपली उपस्थिती ठळकपणे नोंदवली आहे. लातूर जिल्ह्यात भाजप आणि काँग्रेसमध्ये अटीतटीची लढत पाहायला मिळाली, जिथे भाजपने ४४ तर काँग्रेसने ३९ जागांवर विजय मिळवला आहे. मराठवाड्यातील या निकालांनी हे स्पष्ट केले आहे की, आगामी काळात येथे महायुती आणि महाविकास आघाडीमध्ये पुन्हा एकदा जोरदार संघर्ष पाहायला मिळणार आहे.
या निवडणुकीच्या निकालांचे एकूण विश्लेषण केले असता, ग्रामीण महाराष्ट्राने प्रामुख्याने विकासकामांच्या मुद्द्यावर आणि सत्तेत असलेल्या पक्षांना पसंती दिल्याचे दिसते. भाजपने आपली संघटनात्मक बांधणी आणि कार्यकर्त्यांच्या जाळ्यामुळे सर्वाधिक ४५९ जागा मिळवल्या. अजित पवार यांच्या राष्ट्रवादीने ३०६ जागा मिळवत हे सिद्ध केले की, ग्रामीण भागातील कार्यकर्ता अजूनही त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभा आहे. शिंदे गटाने ३०२ जागा जिंकून आपणच खरी शिवसेना असल्याचे मतदारांच्या मनात रुजवण्याचा प्रयत्न केला आहे. याउलट, काँग्रेस, उद्धव ठाकरे गट आणि शरद पवार गटाला मिळालेल्या जागा पाहता, त्यांना आपल्या रणनीतीवर पुन्हा विचार करण्याची गरज असल्याचे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.
राजकीयदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरलेल्या या पंचायत समिती निवडणुकीत अपक्ष आणि इतर छोट्या पक्षांनीही लक्षणीय कामगिरी केली आहे. ३१ अपक्ष उमेदवारांनी विजय मिळवला असून, अनेक ठिकाणी ते सत्तास्थापनेत किंगमेकरची भूमिका बजावू शकतात. महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेला मात्र केवळ २ जागांवर यश मिळाले असून, बहुजन समाज पार्टी आणि डाव्या पक्षांना खातेही उघडता आले नाही. या सर्व निकालांमुळे आता राज्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सत्तेवर महायुतीचा झेंडा फडकताना दिसत आहे. आगामी विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर हे निकाल महायुतीसाठी बूस्टर ठरणार आहेत, तर महाविकास आघाडीसाठी आत्मचिंतनाची वेळ घेऊन आले आहेत.
Get the latest Marathi news, Maharashtra news, and updates from politics, election, sports, entertainment, health, agriculture, business, and religion – only on headlinesmarathi.com.
