अवघ्या काही दिवसांपूर्वीच राज्यातून परतीचा प्रवास सुरू झालेल्या पावसाने पुन्हा एकदा राज्याला झोडपून काढले आहे. विशेषतः मराठवाड्यात या परतीच्या पावसाने अक्षरशः हाहाकार माजवला आहे. सोयाबीन, कापूस, ज्वारी, बाजरी, मका यांसारखी शेतात उभी असलेली आणि काढणीला आलेली पिके अक्षरशः पाण्याखाली गेली आहेत. (Maharashtra flood relief)
काही ठिकाणी तर हाता-तोंडाशी आलेली पिके पूर्णपणे वाहून गेल्याने शेतकरी पार कोलमडून गेला आहे. ही केवळ पिकांची नासधूस नाही, तर शेतकऱ्यांच्या अनेक वर्षांच्या मेहनतीवर, त्यांच्या स्वप्नांवर आणि त्यांच्या जगण्यावरच पाणी फिरले आहे. अनेक शेतकऱ्यांच्या शेतांमध्ये अजूनही गुडघाभर पाणी साचले आहे. काही गावांमध्ये तर लोकांच्या घरांत पाणी शिरले आहे, तर अनेक गावांमध्ये घरे अक्षरशः जमीनदोस्त झाली आहेत. (Excess rainfall compensation Maharashtra)
या गंभीर परिस्थितीमुळे शेतकरी आणि नागरिक दोघेही मोठ्या संकटात सापडले आहेत. पिकांच्या नुकसानीमुळे शेतकरी आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत आला आहे, तर घरांची पडझड झाल्याने अनेक कुटुंबे उघड्यावर आली आहेत. या आपत्तीमुळे राज्यात सर्वत्र चिंतेचे वातावरण पसरले आहे. विरोधी पक्षांनी शेतकऱ्यांचा सातबारा कोरा करण्याची मागणी करत सरकारवर दबाव आणला आहे. असे असतानाच, राज्य सरकारने अतिवृष्टीग्रस्त भागातील जनतेसाठी मदतीची घोषणा केली आहे. लवकरच या मदतीचे वाटप सुरू होण्याची शक्यता आहे. (Farmer crop loss aid)
राज्य सरकारने या संकटाचे गांभीर्य लक्षात घेऊन तातडीने मदतकार्य सुरू केले आहे. पूरग्रस्त भागांमध्ये मदत पोहोचवण्यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांना थेट अधिकार देण्यात आले आहेत. विशेष म्हणजे, जिल्हाधिकाऱ्यांकडे निधी शिल्लक नसला तरी त्यांना ‘उणे बजेट’मधून (negative budget) तरतूद करण्याचे आदेश शासनाकडून देण्यात आले आहेत. यामुळे स्थानिक पातळीवर निर्णय घेण्यात आणि मदत पोहोचवण्यात गती येईल अशी अपेक्षा आहे. सरकारच्या या निर्णयामुळे मदतीसाठी लागणारा वेळ वाचेल आणि पीडितांना वेळेवर दिलासा मिळेल, अशी आशा आहे. (Government relief package flood victims)
हे ही वाचा : ओला दुष्काळ म्हणजे नेमकं काय? तो कधी जाहीर केला जातो? निकष कोणते? जाणून घ्या
शासनाच्या मदतीचे स्वरूप: कुणाला किती मदत?
मृत्यू आणि जनावरांच्या नुकसानीसाठी तरतूद
- शासनाच्या निकषांनुसार, आपत्तीमुळे मृत्यू झाल्यास पीडित कुटुंबाला प्रत्येकी ४ लाख रुपयांची मदत दिली जाणार आहे.
- दुधाळ जनावरांसाठी – ३७,५०० रुपये
- ओढ काम करणाऱ्या जनावरांसाठी – ३२,००० रुपये
- लहान जनावरांसाठी – २०,००० रुपये
- शेळी, मेंढी, बकरी, डुक्कर यासाठी – ४,००० रुपये प्रत्येकी (जास्तीत जास्त ३० जनावरे)
- कुक्कुटपालन करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी देखील दिलासा जाहीर झाला आहे. प्रति कोंबडी १०० रुपये या दराने एका कुटुंबाला जास्तीत जास्त १०,००० रुपये मदत मिळणार आहे.
घरांच्या पडझडीसाठी मदत
- झोपडीसाठी – ८,००० रुपये
- पक्क्या घरांच्या संपूर्ण पडझडीसाठी – १२,००० रुपये
- गोठ्याच्या पडझडीसाठी – ३,००० रुपये
शेतकऱ्यांच्या पिकांच्या नुकसानीसाठी भरपाई
- कोरडवाहू पिके – ८,५०० रुपये प्रती हेक्टर
- बागायती पिके – १७,००० रुपये प्रती हेक्टर
- बहुवार्षिक पिके – २२,५०० रुपये प्रती हेक्टर
पूरामुळे जमीन खराब झाल्यास
- दुरुस्त होऊ शकणाऱ्या जमिनींसाठी १८,००० रुपये प्रती हेक्टर
- दुरुस्त न होणाऱ्या जमिनींसाठी ५,००० ते ४७,००० रुपये प्रती हेक्टर
हे आकडे पाहता, पिकांचे पूर्ण नुकसान झाले असताना ही मदत अपुरी वाटू शकते. एक हेक्टरमध्ये झालेले लाखो रुपयांचे नुकसान भरून काढण्यासाठी हेक्टरी ८,५०० ते २२,५०० रुपये पुरेसे नाहीत, अशी शेतकऱ्यांची भावना आहे. शेतीत झालेल्या नुकसानीमुळे शेतकऱ्यांना अनेक वर्षांसाठी कर्जबाजारी व्हावे लागते. अशा परिस्थितीत सरकारने जाहीर केलेली मदत ही तात्पुरता दिलासा देणारी असली तरी दीर्घकाळात शेतकऱ्यांना सावरण्यासाठी ती पुरेशी नाही, असे शेती तज्ज्ञांचे मत आहे. (Heavy rain damage relief Maharashtra)
हे ही वाचा : मंत्री अतुल सावे शेतकऱ्यांच्या बांधावर; त्वरीत पंचनामे करण्याचे प्रशासनाला निर्देश
राज्य सरकारने जाहीर केलेली मदत तात्काळ पीडितांपर्यंत पोहोचावी यासाठी प्रशासकीय यंत्रणांनी काम सुरू केले आहे. सांगोला तालुक्यातील एक सकारात्मक उदाहरण समोर आले आहे. या तालुक्यात अतिवृष्टी आणि महापुरात जीव गमावलेल्या ४ कुटुंबांना एकूण १६ लाख रुपयांची मदत तातडीने मंजूर करण्यात आली आहे. आपत्ती व्यवस्थापन विभागाकडून ही रक्कम पाठवण्यात आली असून, त्यापैकी तीन कुटुंबांच्या बँक खात्यात पैसे जमा झाले आहेत. चौथ्या कुटुंबालाही लवकरच मदत मिळेल, अशी माहिती प्रशासनाने दिली आहे. (Crop compensation per hectare Maharashtra)
सांगोला तालुक्यातील माहीम येथील कासाळ ओढ्यात बुडून जीव गमावलेल्या तन्मय रविकिरण ऐवळे (वय ७) आणि सोमनाथ विठ्ठल ऐवळे (वय १३) या दोन मुलांच्या कुटुंबांना प्रत्येकी ४ लाख रुपयांची शासकीय मदत मिळाली आहे. या दुःखाच्या प्रसंगी सरकारने तातडीने मदत दिल्यामुळे कुटुंबांना काही प्रमाणात दिलासा मिळाला आहे, असे स्थानिकांनी सांगितले. सरकारचे हे तातडीचे पाऊल निश्चितच स्वागतार्ह आहे, पण संपूर्ण राज्यात अशीच तत्परता दाखवण्याची गरज आहे. (Flood-hit villages relief fund)
एकंदरीत, अतिवृष्टीमुळे राज्यात मोठे संकट उभे राहिले आहे. सरकारने तातडीने मदत जाहीर केली असली तरी ती पुरेसा दिलासा देणारी आहे का, हा प्रश्न कायम आहे. पिकांच्या नुकसानीची भरपाई, घरांची दुरुस्ती आणि शेतकऱ्यांना पुन्हा उभे करण्यासाठी ही मदत पुरेशी आहे की नाही, हे येणारा काळच ठरवेल. (Headlines Marathi)
Get the latest Marathi news, Maharashtra news, and updates from politics, election, sports, entertainment, health, agriculture, business, and religion – only on headlinesmarathi.com.
