महाराष्ट्रातील शेतकरी पुन्हा एकदा निसर्गाच्या भीषण प्रकोपात होरपळून निघाला आहे. मराठवाडा आणि उत्तर महाराष्ट्रातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये झालेल्या महाप्रचंड अतिवृष्टीमुळे शेतीचे झालेले नुकसान केवळ आकड्यांमध्ये मोजता येण्यासारखे नाही. (Maharashtra farmer suicide news)
हातातोंडाशी आलेला विक्रमी पीक-उत्पादनाचा घास महापुराच्या पाण्याने अक्षरशः हिरावून घेतल्यामुळे, राज्याच्या ‘बळीराजाचे’ आयुष्य पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले आहे. एका बाजूला अस्मानी संकट, तर दुसऱ्या बाजूला सरकारी मदतीची ‘सुलतानी’ उदासीनता यामुळे निराश झालेल्या शेतकऱ्यांनी आता आत्महत्येचा भयावह मार्ग पत्करण्यास सुरुवात केली आहे, ज्यामुळे संपूर्ण राज्यात हळहळ आणि तीव्र संताप व्यक्त होत आहे. (Farmer suicide due to crop loss)
गेल्या काही दिवसांत राज्यातील अनेक भागांतून शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येच्या हृदयद्रावक घटना समोर आल्या आहेत. मात्र, नांदेड आणि धुळे जिल्ह्यातील दोन घटनांनी संपूर्ण राज्याला सुन्न केले आहे. कर्ज, पीक नुकसान आणि मुला-मुलींच्या भविष्याची चिंता या तिहेरी संकटात अडकलेल्या तरुणांनी जीवन संपवल्याने, शेतकऱ्यांच्या मानसिक स्थितीचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. (Heavy rainfall damages crops Maharashtra)
मराठवाड्याच्या नांदेड जिल्ह्यात अतिवृष्टीने सर्वाधिक कहर केला आहे. जिल्ह्यातील शेतकरी पूर्णपणे हतबल झाला असून, शेतात काहीही उरले नाही अशी भीषण परिस्थिती आहे. याच नैराश्यातून नांदेडच्या अर्धापूर तालुक्यातील कोंढा येथील निवृत्ती कदम या तरुण शेतकऱ्याने गळफास घेऊन आत्महत्या केल्याची मन हेलावून टाकणारी घटना घडली आहे. (Nanded farmer suicide incident)
हे वाचलं का? : ओला दुष्काळ म्हणजे नेमकं काय? तो कधी जाहीर केला जातो? निकष कोणते? जाणून घ्या
निवृत्ती कदम (वय अंदाजे 35) यांच्याकडे तीन एकर जमीन होती, ज्यात त्यांनी सोयाबीनचे पीक घेतले होते. पीक चांगले आले होते, पण मागील आठ दिवसांपासून सुरु असलेल्या सततच्या पावसाने हे सोयाबीनचे पीक पूर्णपणे मातीमोल केले. सोयाबीन पाण्याखाली गेल्यामुळे आता घरात उत्पन्न शून्य झाले होते. निवृत्ती कदम यांच्यावर बँकेचे एक लाख दहा हजार रुपयांचे कर्ज होते. पेरणीसाठी त्यांनी सावकाराकडून देखील कर्ज घेतले होते. आता पीकच नष्ट झाल्यामुळे बँकेचे कर्ज, सावकारी कर्ज कसे फेडावे, लेकरांचे शिक्षण कसे पूर्ण करावे आणि कुटुंबाचा उदरनिर्वाह कसा चालवावा, या विवंचनेत ते पूर्णपणे अडकले होते. या असह्य मानसिक दबावातून त्यांनी आपले जीवन संपवले. (Dhule farmer suicide case)
या घटनेनंतर कोंढा गावावर मोठा आघात झाला. मात्र, या दुःखापेक्षाही मोठा आघात तेव्हा झाला, जेव्हा मुलाने आत्महत्या केल्याच्या काही तासांतच निवृत्ती कदम यांच्या वडिलांनीही प्राण सोडले. मुलाच्या आत्महत्येचा आघात सहन न झाल्याने त्यांनीही जगाचा निरोप घेतला. अवघ्या १२ तासांच्या अंतरात बाप-लेकाचा मृत्यू झाल्यामुळे संपूर्ण नांदेड जिल्हा सुन्न झाला असून, गावामध्ये शोककळा पसरली आहे. निवृत्ती कदम यांच्या मुलाच्या, भगवान कदमच्या डोळ्यातील अश्रूंमध्ये कुटुंबावरील हे दोन मोठे आघात स्पष्टपणे दिसत होते. (Maharashtra agriculture crisis)
नांदेड प्रमाणेच उत्तर महाराष्ट्रातील धुळे जिल्ह्यामध्ये देखील अतिवृष्टीने शेतकऱ्यांचे कंबरडे मोडले आहे. येथील शिरपूर तालुक्यात अतिपावसाने कापसाचे पीक वाया गेल्यामुळे एका तरुण शेतकऱ्याने आत्महत्येचा मार्ग पत्करला. शिरपूर तालुक्यातील कुरखळी गावात युवराज काशिनाथ कोळी (वय ४०) या तरुण शेतकऱ्याने आपल्या शेतात फवारणीसाठी ठेवलेले विषारी औषध प्राशन करून जीवन संपवले.
हे वाचलं का? : अतिवृष्टीग्रस्तांना नेमकी किती मदत मिळणार, पहिल्यांदाच आकडे समोर
युवराज कोळी यांचा उदरनिर्वाह पूर्णपणे शेतीवर अवलंबून होता. त्यांनी मोठ्या आशेने आपल्या शेतात कापसाची लागवड केली होती. मात्र, गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे त्यांचे कापसाचे पीक पूर्णतः पाण्याखाली गेले. कापसाला आलेला फुलोरा आणि फळे गळून पडल्याने कापसाचे कोणतेही उत्पादन होणार नाही, हे स्पष्ट झाले. (Farmer debt and crop insurance Maharashtra)
उत्पन्न बुडाल्यामुळे युवराज कोळी यांच्यावर कर्जाचे ओझे आणि पोटापाण्याची चिंता दाटून आली होती. विशेषतः, मुलींचे लग्न कसे करावे? या विचारांनी ते नैराश्यग्रस्त झाले होते. या अत्यंत निराशाजनक अवस्थेत त्यांनी शेतातच विषारी औषध प्राशन करून आत्महत्या केली. कुरखळी गावात या घटनेने हळहळ व्यक्त होत असताना, शिरपूर तालुक्यात केवळ सहा दिवसांत ही आत्महत्येची दुसरी घटना आहे. यापूर्वी भाटपूरा येथील एका कर्जबारी तरुण शेतकऱ्याने गळफास घेऊन आत्महत्या केली होती. एकाच तालुक्यात सलग दोन वेळा अशा घटना घडल्याने शेतकरी वर्गाच्या गंभीर मानसिक स्थितीचा प्रश्न पुन्हा एकदा अधोरेखित झाला आहे. (Farmer protests against government aid)
राज्य शासनाकडून पूरग्रस्त भागातील शेतकऱ्यांसाठी पीक विमा आणि मदतीची आश्वासने दिली जात असली तरी, ती आश्वासने प्रत्यक्षात वेळेवर न मिळाल्याने शेतकऱ्यांच्या घरात केवळ अश्रू आणि हतबलतेचे सावट आहे. आत्महत्याग्रस्त शेतकऱ्यांच्या कुटुंबांना तात्काळ मदतीचा आधार देणे आवश्यक असताना, मदत मिळण्यात होत असलेल्या अनावश्यक विलंबाने शेतकऱ्यांचा धीर सुटत चालला आहे. राज्यात सर्वाधिक नुकसान झालेल्या मराठवाड्यातील शेतकरी केवळ हेक्टरी साडेआठ हजार रुपये या तुटपुंज्या सरकारी मदतीने पूर्णपणे निराश झाले आहेत. शेतकऱ्यांचे झालेलं नुकसान पाहता ही मदत प्रशासनाच्या गंभीरतेचा अभाव दर्शवते. (Marathwada heavy rain impact)
हे वाचलं का? : वैजापूरमध्ये पावसाचा हाहाकार! शेती पाण्याखाली, जनजीवन विस्कळीत अन् नागरिकांची जीवघेणी कसरत… भयाण Photos पाहून डोळे पाणावतील
शेतकऱ्यांचं नुकसान लक्षात घेऊन शासनाने हेक्टरी केवळ ८,५०० रुपयांची मदत जाहीर केली आहे. मात्र प्रत्यक्षात शेतकऱ्यांच्या घरात कर्जाचं डोंगर उभा असल्याने ही मदत तुटपुंजी आणि अपुरी ठरत आहे. “आसमानी आणि सुलतानी संकटात सापडलेल्या शेतकऱ्याला शासनाने हेक्टरी किमान ५० हजार रुपये मदत करावी, संपूर्ण कर्जमाफी जाहीर करावी,” अशी मागणी शेतकरी संघटनांकडून जोर धरत आहे. गावागावात शेतकऱ्यांच्या अंत्यसंस्कारावेळी शेकडो लोक जमून शासनाच्या उदासीनतेवर संताप व्यक्त करत आहेत. कुटुंबाची जबाबदारी पेलताना जीव गमावणाऱ्या बळीराजाच्या अश्रूंना आता तातडीच्या मदतीशिवाय कुठलाही दिलासा मिळत नाही. (Headlines Marathi News)
जर सरकारने या संकटाच्या वेळी शेतकऱ्यांना तातडीने मोठा दिलासा दिला नाही, तर सरकारवरचा शेतकऱ्यांचा विश्वास उडेल, अशी तीव्र भावना शेतकरी वर्गातून व्यक्त होत आहे. शेतकरी आत्महत्यांची ही हृदयद्रावक मालिका थांबवण्यासाठी केवळ तात्पुरती मलमपट्टी नव्हे, तर दीर्घकालीन आणि संवेदनशील धोरणात्मक निर्णय घेण्याची आज अत्यंत निकड आहे.
Get the latest Marathi news, Maharashtra news, and updates from politics, election, sports, entertainment, health, agriculture, business, and religion – only on headlinesmarathi.com.
