वैजापूर । दीपक बरकसे
वैजापूर तालुक्यातील डोंगरथडी परिसरात गेल्या तीन महिन्यांपासून दहशत माजवणाऱ्या नरभक्षक बिबट्याला अखेर वन विभागाने जेरबंद केले आहे. या बिबट्याने कविटखेडा, वळण आणि जीरी शिवारात तीन जणांवर हल्ले करून त्यांचा जीव घेतला होता.
या घटनेनंतर परिसरात भीतीचे वातावरण पसरले होते. मात्र, वन विभागाच्या अथक प्रयत्नांनी आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने बुधवारी सायंकाळी चार वाजेच्या सुमारास या धोकादायक प्राण्याला पकडण्यात यश मिळाले.
गेल्या तीन महिन्यांपासून डोंगरथडी परिसरात बिबट्याने हाहाकार माजवला होता. कविटखेडा, वळण आणि जीरी शिवारात त्याने एकापाठोपाठ तीन हल्ले केले, ज्यात तिघांचा मृत्यू झाला. या हल्ल्यांमुळे गावकऱ्यांमध्ये प्रचंड भीती निर्माण झाली होती. शेतात काम करणे, रात्री बाहेर पडणे यासारख्या रोजच्या गोष्टीही लोकांना असुरक्षित वाटू लागल्या होत्या. स्थानिकांनी वन विभागाकडे तक्रारी केल्यानंतर या प्रकरणाची गंभीर दखल घेण्यात आली.
वन विभागाने तातडीने पावले उचलत एक मोठी मोहीम हाती घेतली. डीएफओ सुवर्णा माने, एसीएफ प्रदीप संखपाल आणि आरएफओ प्रियांका भिसे यांच्या नेतृत्वाखाली वैजापूर वनपरिक्षेत्र कार्यालय, संभाजीनगर येथील रेस्क्यू टीम आणि नांदगाव वनपरिक्षेत्र कार्यालयातील तब्बल ३५ अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांचा समावेश असलेली टीम या ऑपरेशनसाठी तयार झाली. या टीमने बिबट्याला जेरबंद करण्यासाठी अहोरात्र मेहनत घेतली आणि एका सुनियोजित रेस्क्यू ऑपरेशनची सुरुवात केली.
या ऑपरेशनमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर हा सर्वात मोठा वैशिष्ट्यपूर्ण भाग ठरला. बिबट्याचा शोध घेण्यासाठी वन विभागाने ड्रोनचा वापर केला. डोंगरथडीच्या दाट जंगलाचा परिसर आणि शेतजमिनी पिंजून काढण्यासाठी ड्रोन आकाशात झेपावले. बुधवारी सकाळी बिबट्याचा ठावठिकाणा लागला आणि त्यानंतर त्याच्यावर नजर ठेवण्यासाठी ड्रोनचा वापर सुरू झाला.
जीरी शिवारात बिबट्याला जाळे टाकून पकडण्याचा प्रयत्न वन विभागाने तब्बल तीन ते चार वेळा केला. पण हा चतुर प्राणी प्रत्येक वेळी चकमा देऊन पळून जाण्यात यशस्वी ठरला. अखेर जीरी बोलठाण रोडवर एका शेतात बाजरीच्या पिकात लपून बसलेल्या बिबट्याची लोकेशन ड्रोनद्वारे ट्रॅप झाली. या वेळी वन विभागाने कोणतीही चूक होऊ दिली नाही. ड्रोनच्या सहाय्याने बिबट्याची हालचाल टिपत त्याच्यावर जाळे टाकण्यात आले आणि तो अडकला.
बिबट्याला जाळ्यात अडकवणे हा केवळ अर्धा विजय होता. त्याला पूर्णपणे जेरबंद करणे हे मोठे आव्हान होते. यासाठी वन विभागाने जेसीबी मशीनचा वापर केला. जेसीबीच्या सहाय्याने बिबट्यापासून सुरक्षित अंतर राखत रेस्क्यू टीमचे शेख यांनी दाटगण (ट्रँक्विलायझर) चा निशाणा साधला. दाटगण बिबट्याच्या शरीरात शिरताच तो काही मिनिटांतच बेशुद्ध झाला. या क्षणी परिसरातील नागरिक आणि वन कर्मचाऱ्यांनी सुटकेचा निःश्वास टाकला. बेशुद्ध बिबट्याला पिंजऱ्यात टाकण्यात आले आणि अखेर ही धाडसी मोहीम यशस्वी ठरली.
जेरबंद केलेल्या या बिबट्याला आता पुढील निर्णयासाठी वन विभागाच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे पाठवण्यात आले आहे. त्याला प्राणिसंग्रहालयात ठेवायचे की जंगलात परत सोडायचे, याचा निर्णय लवकरच घेतला जाईल. तज्ज्ञांच्या मते, हा बिबट्या नरभक्षक बनण्यामागे त्याच्या नैसर्गिक अधिवासातील बदल किंवा अन्नाचा अभाव हे कारण असू शकते. यावरून वन्यजीव संरक्षण आणि मानव-प्राणी संघर्ष कमी करण्याच्या गरजेवरही पुन्हा एकदा प्रकाश पडला आहे.
