आजचे युग हे डिजिटल क्रांतीचे युग मानले जाते, पण याच तंत्रज्ञानाच्या पडद्याआड एक अत्यंत विदारक आणि काळजाचा ठोका चुकवणारे वास्तव दडलेले आहे. अहिल्यानगर जिल्ह्यात गेल्या दोन वर्षांत अल्पवयीन मुलींच्या अपहरणाच्या घटनांमध्ये झालेली चिंताजनक वाढ ही केवळ पोलीस दलापुढील आव्हान नसून, आधुनिक समाजाच्या नैतिक अध:पतनाची आणि सामूहिक अपयशाची गंभीर जाणीव करून देणारी आहे. प्रेमसंबंधांच्या नावाखाली अल्पवयीन मुलींना जाळ्यात ओढणे आणि त्यांचे आयुष्य उद्ध्वस्त करण्याचे प्रमाण इतके वाढले आहे की, आता ‘मुलगी सुरक्षित आहे का?’ हा प्रश्न प्रत्येक पालकाला सतावत आहे.
उपलब्ध झालेल्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, सन २०२४ आणि २०२५ या अवघ्या दोन वर्षांच्या कालावधीत अहिल्यानगर जिल्ह्यातून तब्बल एक हजारांहून अधिक अल्पवयीन मुली बेपत्ता झाल्याची किंवा त्यांचे अपहरण झाल्याची नोंद पोलीस दप्तरी झाली आहे. आकडेवारीवर नजर टाकल्यास या संकटाची तीव्रता स्पष्ट होते. सन २०२४ मध्ये ४८५ मुलींचे अपहरण झाले होते, तर २०२५ मध्ये हा आकडा वाढून ५२६ वर पोहोचला.
अवघ्या एक वर्षात झालेली ही वाढ कोणत्याही संवेदनशील समाजासाठी धोक्याची मोठी घंटा आहे. यातील सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, अपहरण झालेल्या मुलींमध्ये १४ ते साडेसतरा वर्षे वयोगटातील मुलींचे प्रमाण सर्वाधिक आहे. हे वय अशा वळणावर असते जिथे भावनिकता अधिक आणि तारतम्य कमी असते, नेमक्या याच गोष्टीचा फायदा गुन्हेगारी प्रवृत्तीचे तरुण घेत असल्याचे दिसून येत आहे.
या भयावह परिस्थितीच्या मुळाशी डोकावल्यास ‘सोशल मीडिया’ हे एक प्रमुख कारण समोर येते. आजच्या काळात मोबाईल आणि इंटरनेटचा अनियंत्रित वापर अल्पवयीन मुलींसाठी एक सापळा ठरत आहे. फेसबुक, इंस्टाग्राम आणि व्हॉट्सअॅपच्या माध्यमातून अनोळखी व्यक्तींशी संवाद वाढतो. या आभासी जगात निर्माण झालेली ओळख पुढे प्रेमसंबंधांत रूपांतरित होते. अनेकदा शाळा-महाविद्यालयातील परिचितांच्या प्रभावाखाली येऊन या मुली घरच्यांचा सल्ला, स्वतःचे करिअर आणि कायदेशीर मर्यादा या सर्वांना तिलांजली देऊन टोकाचा निर्णय घेतात. पळवून नेणाऱ्या तरुणांच्या गोड बोलण्याला बळी पडून घर सोडले जाते, मात्र त्यानंतर सुरू होणारा प्रवास हा अत्यंत क्लेशदायक असतो.
पोलिसांनी शोध घेतल्यानंतर समोर येणारे मुलींचे जबाब अंगावर शहारे आणणारे आहेत. अल्पवयीन असल्याने या मुलींना कायद्याने विवाह करता येत नाही. मात्र, प्रेमाच्या नावाखाली त्यांना पळवून नेल्यानंतर त्यांच्यावर अत्याचार केले जातात. अनेक प्रकरणांत मुलींची फसवणूक झाल्याचे पोलीस तपासात स्पष्ट झाले आहे. जेव्हा पोलीस या मुलींचा शोध घेतात, तेव्हा केवळ अपहरणाचेच नव्हे, तर अत्याचार आणि ‘पोक्सो’ (POCSO) कायद्यांतर्गत गंभीर गुन्हे दाखल होतात. या गुन्ह्यांमुळे संबंधित तरुणाचे आयुष्य तर कायदेशीर कचाट्यात सापडून उद्ध्वस्त होतेच, पण त्या मुलीच्या आयुष्यावरही कधीही भरून न निघणारी जखम होते.
अहिल्यानगर पोलीस प्रशासनाने या प्रश्नाकडे गांभीर्याने पाहिले असून, आतापर्यंत ८२२ अल्पवयीन मुलींचा शोध घेण्यात त्यांना यश आले आहे. पोलीस अधीक्षक सोमनाथ घार्गे यांच्या मार्गदर्शनाखाली पोलीस पथके रात्रंदिवस या मुलींच्या शोधासाठी काम करत आहेत. मात्र, तरीही गेल्या दोन वर्षांतील १८९ मुली अद्यापही बेपत्ता आहेत. त्या मुली नक्की कुठे आहेत? कोणत्या परिस्थितीत आहेत? त्या सुरक्षित आहेत की नाही? या प्रश्नांची उत्तरे शोधणे पोलिसांसमोर मोठे आव्हान आहे. या प्रलंबित शोधकार्यामुळे संबंधित कुटुंबांमध्ये भीतीचे आणि चिंतेचे वातावरण कायम आहे.
केवळ प्रेमसंबंधच नव्हे, तर कौटुंबिक वादातूनही मुली बेपत्ता होण्याचे प्रमाण वाढले आहे. अनेकदा आई किंवा वडिलांसोबत घर सोडून जाणाऱ्या मुलींची संख्याही मोठी आहे. २०२४ मध्ये ८० आणि २०२५ मध्ये १५३ अशा एकूण २१८ मुली आपल्या पालकांसोबत बेपत्ता झाल्याची नोंद आहे. यापैकी १८४ मुलींचा शोध लागला असला, तरी ४९ मुलींचा शोध अद्याप लागलेला नाही. कौटुंबिक कलह मुलांच्या मनावर किती खोलवर परिणाम करतो, याचे हे जिवंत उदाहरण आहे.
दुसरीकडे, केवळ अल्पवयीनच नव्हे, तर प्रौढ महिला बेपत्ता होण्याचे प्रमाणही जिल्ह्यात लक्षणीय आहे. गेल्या दोन वर्षांत ४ हजार २८९ महिला बेपत्ता झाल्या, त्यातील ३ हजार ४१४ महिलांना शोधण्यात यश आले, पण ८७५ महिला अद्यापही बेपत्ता आहेत. यामागे कौटुंबिक हिंसाचार, मानसिक छळ आणि विसंगत कौटुंबिक संबंध ही प्रमुख कारणे असल्याचे पोलिसांचे म्हणणे आहे. या महिलांचा शोध घेणे हे देखील पोलिसांसाठी एक मोठे कार्य ठरत आहे.
या सर्व अंधकारमय परिस्थितीत अहिल्यानगर पोलिसांनी राबविलेली ‘ऑपरेशन शोध’ ही मोहीम आशेचा किरण ठरली आहे. १ ते १५ नोव्हेंबर २०२५ या अल्प कालावधीत पोलिसांनी विशेष मोहीम राबवून ९६ अल्पवयीन आणि २०७ प्रौढ व्यक्तींचा शोध घेतला. पोलिसांच्या या कामगिरीची दखल राज्यस्तरावर घेण्यात आली असून, अपर पोलीस महासंचालक (महिला व बाल अपराध प्रतिबंध शाखा) यांनी अहिल्यानगर पोलीस दलाचा सन्मान केला आहे. ही कौतुकास्पद बाब असली तरी, मुळात अशा घटना घडू नयेत यासाठी सामाजिक स्तरावर प्रयत्न होणे गरजेचे आहे.
ही समस्या केवळ पोलिसांच्या कारवाईने सुटणारी नाही. ही एक सामाजिक समस्या आहे, ज्यासाठी समाजातील प्रत्येक घटकाने सक्रिय होणे आवश्यक आहे. पालकांनी आपल्या मुलांशी संवाद वाढवणे ही काळाची गरज आहे. मुलांच्या मनातील भीती दूर करून त्यांना विश्वासात घेणे, त्यांच्या सोशल मीडियावरील हालचालींवर बारीक लक्ष ठेवणे आणि त्यांच्या भावनिक गरजा समजून घेणे आवश्यक आहे. शाळा आणि महाविद्यालयांनी केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता, नैतिक शिक्षण आणि मानसोपचार तज्ञांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांचे समुपदेशन करण्यावर भर दिला पाहिजे. जर आपण आज आपल्या मुलींचे सुरक्षित बालपण जपले नाही, तर ही वाढती आकडेवारी केवळ कागदावर मर्यादित न राहता अनेक पिढ्यांचे भविष्य अंधारात ढकलेल.
Get the latest Marathi news, Maharashtra news, and updates from politics, election, sports, entertainment, health, agriculture, business, and religion – only on headlinesmarathi.com.
