वैजापूर । दिपक बरकसे
एसटी बसमध्ये प्रवाशांची गर्दी, खिशातले तिकिटाचे मशीन आणि “तिकीट-तिकीट” असा आवाजात सदैव व्यस्त असणारा एक सामान्य वाहक जेव्हा रंगमंचावर उभा ठाकतो, तेव्हा त्याचे रूपांतर एका महान कलावंतामध्ये होईल अशी कल्पनाही कुणी केली नसेल.
पण अकोल्यातील प्रमिलाताई ओक सभागृहात नुकताच हा चमत्कार घडला. वि. वा. शिरवाडकर यांच्या सिद्धहस्त लेखणीतून साकारलेले ‘नटसम्राट’ हे अजरामर नाटक जेव्हा छत्रपती संभाजी नगर विभागातर्फे सादर झाले, तेव्हा साक्षात ‘गणपतराव बेलवलकर’ रंगमंचावर अवतरल्याचा भास प्रेक्षकांना झाला. ही किमया साधली आहे रमेश सोनवणे या साध्या वाहकाने. त्यांच्या या अष्टपैलू कामगिरीमुळे एसटी महामंडळाच्या नाट्य स्पर्धेत त्यांनी यशाचे शिखर गाठले आहे.
राज्य परिवहन महामंडळाच्या ५३ व्या नाट्य स्पर्धेची प्राथमिक फेरी नुकतीच अकोला येथे पार पडली. या स्पर्धेत छत्रपती संभाजी नगर विभागाच्या वतीने ‘नटसम्राट’ हे नाटक सादर करण्यात आले. नटसम्राट ही भूमिका मराठी रंगभूमीवरील अत्यंत आव्हानात्मक आणि कठीण भूमिका मानली जाते. धीरगंभीर आवाज, अलंकारिक भाषा आणि संवादफेकीतील विलक्षण चढ-उतार यासाठी ही भूमिका ओळखली जाते.
सहसा एखादा उच्चशिक्षित किंवा अभिनयाची मोठी पार्श्वभूमी असलेला कलाकार ही भूमिका पेलतो. मात्र, कोणतीही कौटुंबिक कला परंपरा नसताना, एका सामान्य कुटुंबातील रमेश सोनवणे यांनी ही आव्हानात्मक भूमिका ज्या पद्धतीने मांडली, ते पाहून उपस्थित दिग्गजही अवाक झाले. “कुणी घर देता का घर?” ही आर्त हाक जेव्हा सोनवणे यांच्या मुखातून बाहेर पडली, तेव्हा सभागृहात शांतता पसरली आणि प्रेक्षकांच्या डोळ्यांच्या कडा ओलावल्या.
रमेश सोनवणे यांचे हे यश थक्क करणारे आहे कारण ते दररोज एसटी बसमध्ये वाहक म्हणून आपले कर्तव्य बजावतात. दिवसा प्रवाशांच्या तक्रारी, तिकिटांचे हिशोब आणि बसच्या धकाधकीच्या प्रवासात वेळ घालवणारा हा माणूस रात्रीच्या वेळी तालीम करून स्वतःला नटसम्राटाच्या भूमिकेसाठी तयार करत होता.
अभिनयाचे कोणतेही औपचारिक शिक्षण नसताना केवळ जिद्द आणि चिकाटीच्या जोरावर त्यांनी या भूमिकेला न्याय दिला. त्यांच्या या सादरीकरणात कोठेही अभिनयाचा लवलेश कमी पडला नाही, उलट एका अनुभवी नटाप्रमाणे त्यांनी नटसम्राटाच्या सर्व छटा अत्यंत प्रामाणिकपणे पडद्यावर मांडल्या. त्यांच्या या चोख कामगिरीचे सर्वच स्तरातून कौतुक होत असून, एका सामान्य कर्मचाऱ्यातील हा असामान्य कलाकार आज सर्वांच्या चर्चेचा विषय ठरला आहे.
या स्पर्धेत रमेश सोनवणे यांनी केवळ अभिनयच केला नाही, तर आपल्या दिग्दर्शनाची चुणूकही दाखवून दिली. त्यांच्या या अजोड कामगिरीसाठी त्यांना ‘उत्कृष्ट अभिनेता’ म्हणून प्रथम क्रमांकाचे पारितोषिक देऊन गौरवण्यात आले. तसेच, ‘नटसम्राट’ या नाटकाने सांघिक कामगिरीत द्वितीय क्रमांकाचे बक्षीस पटकावले.
विशेष म्हणजे, रमेश सोनवणे यांना उत्कृष्ट दिग्दर्शकाचेही द्वितीय क्रमांकाचे पारितोषिक मिळाले. एकाच वेळी अभिनय आणि दिग्दर्शन अशा दोन्ही आघाड्यांवर त्यांनी मारलेली ही मजल खरोखरच कौतुकास्पद आहे. त्यांच्या या यशाने एसटी महामंडळाच्या कर्मचाऱ्यांमधील सुप्त कलागुणांना एक नवे व्यासपीठ आणि प्रेरणा मिळाली आहे.
रमेश सोनवणे यांच्या या दैदिप्यमान यशाबद्दल छत्रपती संभाजी नगर विभागाचे विभाग नियंत्रक प्रमोदजी नेहुल, नाशिक विभागाचे विभाग नियंत्रक सचिनजी क्षीरसागर, तसेच विनायक आंबट आणि कामगार संघटनांच्या प्रतिनिधींनी त्यांचे विशेष अभिनंदन केले आहे. “एसटीचा वाहक जेव्हा रंगमंचाचा राजा होतो, तेव्हा तो केवळ आपला विजय साजरा करत नाही, तर प्रत्येक कष्टकरी कर्मचाऱ्याच्या स्वप्नांना पंख देतो,” अशा भावना यावेळी व्यक्त करण्यात आल्या.
आज रमेश सोनवणे यांचे नाव केवळ एका विभागापुरते मर्यादित न राहता संपूर्ण एसटी महामंडळात अभिमानाने घेतले जात आहे. त्यांच्या या यशाने हे सिद्ध झाले आहे की, कला ही कोणत्याही पदाची किंवा श्रीमंतीची मोहताज नसते, ती केवळ खऱ्या साधनेतूनच साध्य होते.
Get the latest Marathi news, Maharashtra news, and updates from politics, election, sports, entertainment, health, agriculture, business, and religion – only on headlinesmarathi.com.
